Harteconomie.com

Mijn oog viel vanmorgen op de Volkskrantreportage over arbeidsmigranten in het Noord Limburgse Horst. Mensen die in Nederland opgroeiden houden vaak niet van het harde werk in de tuinbouw, met als gevolg dat hier een enorm aantal arbeidsmigranten, voornamelijk uit Oost-Europa werkt en woont. Waarna ik me natuurlijk afvraag: hoe zorgen we ervoor dat hetzelfde werk overal ter wereld even goed beloond wordt?  Dat is ambitieus en dat zou voor alle betrokkenen het beste zijn, maar een aanpassing die wél dichterbij ligt is : hoe maak je dit werk aantrekkelijk? Dit werk zorgt er tenslotte voor dat er waardevol groente en fruit te genieten valt op vele Europese tafels? Dan is het misbruik verleden tijd en komen er misschien werknemers op af die van oorsprong al wat dichterbij wonen…

Appels dunnen

In de streek waar ik ben geboren en opgegroeid, zijn veel fruitbomen, dus in vakanties kon je daar altijd aardbeien of bessen plukken, appels dunnen (zo heette het zorgen dat de boomtakken niet te zwaar werden voor het rijpende fruit) en ja, je moet ervan houden… Het met een grote groep collega’s werken op het veld was best gezellig, maar ook eentonig, je kwam in aanraking met pittige insectenbestrijdingsmiddelen en het kon lichamelijk best zwaar zijn. Bovendien leverde het niet echt veel op (hoewel het in de jaren 80 natuurlijk beter was dan niets, veel werk was er toen niet, laat staan vakantiewerk). Maar er waren ook echt mensen die het heel leuk vonden en altijd wel te vinden waren voor een tuinbouwklus, ook op latere leeftijd. Later hoorde ik dat dit seizoenswerk ook op mijn geboortegrond steeds meer overgenomen werd door mensen met een andere etnische achtergrond. Ze waren over het algemeen meer bedreven in dit werk dan de plaatselijke bevolking die af en toe kwam opdraven, dus dat was een begrijpelijke ontwikkeling.

Sectoren

Waar wilde ik ook al weer naar toe met dit relaas? Oh ja, hoe krijg je dit soort werk aantrekkelijk? Dit is van belang voor zowel de arbeidsmigranten die zich ermee bezig houden als voor mensen die al in Nederland wonen. Ook de logistiek, de sector die ruim op kop staat, biedt werk dat misschien minder ‘leuk’ of ‘interessant’ is en minder doorgroeimogelijkheden biedt. Dit zal ongetwijfeld ook gelden voor werk in de voedings- en de metaalindustrie en in het transport.

Roemer

Het rapport dat voor De Volkskrant aanleiding was voor deze reportage, gaf in 2020 50 aanbevelingen om misbruik van arbeidsmigranten tegen te gaan. Dit rapport, gemaakt onder voorzitterschap van Emile Roemer, gaat niet zozeer over de omstandigheden binnen het werk zelf, maar meer over de afspraken rond lonen en (tijdelijk) wonen.

Persoonlijk denk ik dat juist ook verbeteringen van de werkomstandigheden binnen deze banen kunnen bijdragen aan meer animo om deze taken te willen vervullen. Je hebt het over sectoren die supervitaal zijn en absoluut aan de basis liggen van ons aller welzijn in het dagelijks leven; het moet mogelijk zijn om hier – waar je ook vandaan komt – op manier aan mee te werken die je trots en gelukkig maakt! Hierbij heb je dus ook ondernemers nodig met een hart in hun lijf, die het niet alleen om de winst gaat, maar vooral ook om de bedrijfstak en de mensen die hierin hun tijd willen investeren.

Techniek

En ja, om dit werk prettiger te maken, is mijns inziens de voortschrijdende techniek – het verder ontwikkelen van en investeren in vormen van automatiseren en robotisering heel erg welkom. Dan wordt het vast mogelijk om werkinhoud, werktijden en shifts in deze sectoren veel aantrekkelijker te maken.

De kostenbesparingen omdat je minder mensen hoeft in te zetten, zouden dan niet meteen weg moeten vloeien naar winstuitkeringen, maar vertaald moeten worden naar meer zorg voor verdeling van inkomen.

Aan een basisinkomen ontkom je dan niet volgens mij , maar dat moet dan wel minstens op Europees niveau georganiseerd worden. Dan wordt het bijvoorbeeld ook minder voor de hand liggend om tuinbouwtechniek juist in dichtbevolkte gebieden neer te zetten. Ik vermoed dat ook minder geliefde, interessante of meer ‘geestdodende’ banen véél leuker en dus aantrekkelijker worden als je er gewoon minder tijd hoeft in te steken zonder dat je meteen op een houtje bijt…

Natuurlijk lees ik weer graag jouw mening hierover. Juist óók als je hier totaal anders over denkt.