Harteconomie.com

Mantelzorg. Prachtig, toch? Onze Nederlandse rijksoverheid wil dat het zichtbaarder wordt in de samenleving…En ja, het is voor onze overheid natuurlijk een nuttig verschijnsel. Ze zijn goedkoper uit. De harteconomie zet grote vraagtekens bij dit fenomeen. Misschien zou je dat van ons niet verwachten; hieronder leg ik het kort uit.

De term zelf klinkt natuurlijk enorm goed. Ik vermoedde altijd dat de term iets met Sint Maarten te maken had, vanwege het delen van zijn mantel met een hulpbehoevende naaste. Het Nederlandse begrip ‘mantelzorg’ is echter in de jaren 70 bedacht door medicus en hoogleraar Johannes Hattinga Verschure en de ‘mantel’ wordt gezien als iets dat verwarmt en beschermt .

Definitie

Ik citeer deze definitie vanuit de website van zorgverzekeraar CZ:

Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg die iemand geeft aan naasten, bijvoorbeeld aan een partner, ouder of kind. Maar ook de zorg voor een buurman, vriend of kennis valt onder mantelzorg. De mantelzorger heeft een persoonlijke band met degene voor wie hij of zij zorgt. Veel mensen zijn dus mantelzorger zonder dat ze het weten.

Gevaren

Laat je hart spreken, doe eens iets aardigs voor je medemens. Wij hier zijn de laatsten die hieraan zouden willen tornen. Ik probeer zelf ook vriendelijkheid en behulpzaamheid altijd voorop te zetten. Natuurlijk!

Het wordt anders als je je structureel inzet om voor een geliefde ander te zorgen, zonder dat je daar een cent voor krijgt. Ik durf te stellen dat niemand daar echt gelukkig van wordt, behalve dat overbelasting op de loer ligt of financiële afhankelijkheid. Je hebt kans sociaal in een isolement te raken en is het ook heel lastig om deskundig te zijn, te worden of te blijven zonder (extra) middelen. Je eigen grenzen bewaken lijkt mij ook geen geringe opgave: je zorgt immers voor iemand die (meestal) dichtbij staat. Dat geeft extra emotionele druk.

Gelukkig begint de FNV het een beetje door te krijgen en hield een enquête. Lees dit maar eens: https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/algemeen-nieuws/2026/01/helft-mantelzorgers-vreest-combinatie-werk-en-zorg .

Nog erger is het als mensen totaal afhankelijk worden van gratis zorg en ik heb het sterke gevoel dat dat al aan het gebeuren is. Ze zijn overgeleverd aan het toeval. Je kunt het goed of slecht treffen…Lees maar eens over deze uitwas: https://www.gelderlander.nl/renkum/mantelzorger-heeft-rekening-dementerende-man-geplunderd-en-zijn-gegevens-gebruikt-voor-oplichting-zegt-om-schandalig~ac857230/ .

Als iemand wil mantelzorgen, dan lijkt het mij ook goed om te zorgen voor een degelijke opleiding en vooraf eens te kijken naar wat voor vlees je in de kuip hebt. Het is zorg die zich (vaak) in de anonimiteit afspeelt en waarop nauwelijks controle mogelijk is.

Bron afbeelding: https://www.dominicuskerkutrecht.nl/van-harte-delen-als-sint-maarten/

Kostenpost of investering?

Misschien moeten we hier wel totaal anders over gaan denken. We zouden investeren in zorg kunnen zien als de allerbelangrijkste investering: het zorgen voor ons lichaam. Het succes bij het voorkomen en behandelen van ziekten en zieken beschouwen als het hoogste rendement. Ik denk dat dat ons veel gelukkiger maakt dan bijvoorbeeld het nastreven van winstmaximalisatie en kwantitatieve economische groei. Dat laatste leidt vaak juist tot ongezond gedrag bij mensen en bovendien tot veel stress op de werkvloer…

Is investeren in de zorg, maar ook in de preventieve geneeskunde, niet veel en veel belangrijker voor ons geluk dan – ik noem maar wat – investeren in AI, een verschijnsel dat misschien – als zich dat in een koortsachtig tempo blijft ontwikkelen – een heel essentieel element van ‘gezond verstand’ mist? En natuurlijk, ik ben me ervan bewust dat je AI ook heel goed kunt inzetten als hulpmiddel bij de ontwikkeling van de zorg voor ons lichaam, dus ik vind uiteraard niet dat we daar helemaal mee moeten stoppen of zo.

(Tussen ons gezegd en gezwegen, ik hoor verhalen uit de zorg uit de eerste hand en geloof me, in die sector wordt soms echt wel geld over de balk gesmeten en allesbehalve kosteneffectief gewerkt. Er valt nog best veel te halen uit het effectiever regelen en afstemmen van zorg op de werkelijke behoeften van mensen.)

Een naaste structureel en langdurig liefdevol verzorgen? Heel mooi als je dat kunt opbrengen en graag wilt doen! Maar als gemeenschap (in de harteconomie synoniem voor de rol van de overheid) moet je daar dan echt een fatsoenlijke geldelijke tegemoetkoming en goede begeleiding van zowel verzorger als verzorgde tegenover stellen in onze de visie.

Dan pas wordt die mantel echt een bron van warmte en bescherming!